معرفی شهرستان

بردسکن (شهر میوه های بهشتی )

این دیار مهربانی من است
سرزمین خوب من بردسکن است

بردسکن در استان خراسان رضوی واقع شده است ، تا سال 1374 همراه شهرستان کاشمر ، ترشیز قدیم را تشکیل می داده است.
شهرستان بردسکن در مسیر مهمترین راه های ارتباطی شرق به غرب و جنوب به شمال قرار دارد و مانند چهار راهی در بین آنها می باشد و در گذشته نیز در مسیر یکی از راههای اصلی تجاری خراسان به دیگر نقاط ایران از طریق کویر قرار داشته است.

شهرستان بردسکن در مسیر مهمترین راه های ارتباطی شرق به غرب و جنوب به شمال قرار دارد و مانند چهار راهی در بین آنها می باشد و در گذشته نیز در مسیر یکی از راههای اصلی تجاری خراسان به دیگر نقاط ایران از طریق کویر قرار داشته است.

وضعیت طبیعی

موقعیت جغرافیایی

بردسکن در جنوب غربی خراسان رضوی و 275 کیلومتری جنوب غربی مشهد واقع شده است. این شهرستان از شمال به سبزوار ، از جنوب به شهرستان های طبس و فردوس ، از شرق به شهرستان خلیل آباد و از غرب به شهرستان شاهرود ( استان سمنان ) و کویر نمک محدود شده است . مرکز شهرستان ، شهر بردسکن که ارتفاع آن از سطح دریا 985 متر می باشد که این شهر در 57 درجه و 57 دقیقه طول شرقی و 35 درجه و 15 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است بر اساس آخرین تقسیمات کشوری دارای سه بخش مرکزی، انابد و شهرآباد، هفت دهستان و سه شهر (بردسکن، انابد و شهرآباد) و ۳۹۳ روستای دارای سکنه و خالی از سکنه می‌باشد.

آب و هوا

شهرستان بردسکن بر اساس طبقه‌بندی جزء مناطق گرم و خشک محسوب می‌شود. بردسکن در گرمترین روزهای تابستان دمای آن تقریبا به 45 درجه و در سردترین شب های زمستان به 5 درجه سانتی گراد زیر صفر یا حتی بیشتر  می رسد. به همین سبب اختلاف دما در مناطق مختلف این شهرستان به وضوح قابل لمس است . نواحی شمالی بردسکن کوهستانی و نواحی جنوبی و مرکزی آن جلگه است و هوای آن به سبب نزدیکی با کویر ، خشک است . میانگین بارندگی سالانه آن 150 میلی متر می باشدو بادهای شمالی و شرقی آن سرد ولی بادهای غربی و جنوبی آن به علت مجاورت با کویر گرم و سوزان و همراه با گرد و غبار است.

کوه ها

کوه های کمر سیاه ، بغل باغ ، پتوگوژدارو ، باغ دشت و قلعه چوق در مشرق ، کوه های زوبر ، چاه حیدر ، چاه نمک و چشمه زاغ در شمال ، کو ه های آغل کفتار، دال کن ، کمر کاسه ، لاخ برقشی ، قره سیاه چو ، سرهنگی و سفید در جنوب و کوه یخاب در مغرب شهرستان بردسکن قرار دارند و نیز یک رشته کوه کم ارتفاع و خاکی در مرکز بردسکن از شمال شرقی به جنوب غربی امتداد دارد .

رودخانه ها

بردسکن دارای رودخانه دائمی نمی باشد اما چند رودخانه فصلی به نام های دهن قلعه ، انابد ( کال آسیاب ) ، ابراهیم آباد و رودخانه ( کال ) نوبهار بردسکن ، در آن جاری هستند که رودخانه اخیر از دامنه های کوه بیژورد واقع در 21 کیلومتری شمال بردسکن سرچشمه می گیرد که از شمال به جنوب جریان دارد این رودخانه پس از عبور از شهر بردسکن با رودخانه سیر تلاقی کرده و رودخانه شور را به وجود می آورند که سفره آبهای زیرزمینی دشت بردسکن را تغذیه می کند.

پیشینه تاریخی

بردسکن به گواه آثار تاریخی متعدد و محوطه‌های باستانی موجود، از هزاره دوم و اول قبل از میلاد سکونتگاهی آباد به نام بست (پشته ویشتاسبه) بوده و جزئی از دشت حاصلخیز و تاریخی ترشیز به شمار می‌رود.
بردسکن به نوعی با سرنوشت زرتشت و دین وی در هم آویخته است ، گویند زرتشت پس از اینکه از نشر و اشاعه دینش در غرب کشور ناامید گشت ، به فکر ترویج این دین در شرق ایران افتاد . بنابراین در ورود به شرق کشور در روستایی در منطقه بردسکن به نام کشمر با کی گشتاسب پادشاه کیانیان ملاقات کرد .

یکی سرو آزاده بود از بهشت      به پیش در کشمر اندر بکشت
نبشتش بر آن زاد سرو سهی      که پز رفت گشتاسب دین بهی

فردوسی

برج کشمر مربوط به عهد ایلخانیان ، برج فیروزآباد از یادگارهای عصر سلجوقیان، و آثار متعدد دیگر شهرستان ازجمله تپه‌های چوپان مربوط به دوهزار سال قبل از میلاد نشان از قدمت بردسکن دارد.

اشارات متعدد دکتر هانری والتربل و مک گریگور به راه‌های قدیمی خراسان نشان می‌دهد که بردسکن به لحاظ داشتن راه هموار، آب خوب، آذوقه مناسب و واقع بودن آن بر سر راه تهران، هرات، خواف، ترشیز، طبس و سبزوار از منازل بین راهی محسوب می‌شده‌است و در زمان زرتشتیان در محل فیروزآباد شهری بوده‌است (شهر ترشیز قدیم) که بردسکن مجاور آن قرار داشته و به نام کنار شهر نامیده می‌شده‌ است.

بردسکن در هزاره‌های دوم و اول پیش از میلاد ، مسکونی و آباد بوده است که بر اساس نتایج بررسی‌های باستان شناسی بر روی تپه‌ها و محوطه‌های باستانی و همچنین شواهدی از آثار فرهنگی حاکی از آن است.

بردسکن در قرون و سده‌های گذشته جزیی از سرزمینی به شمار می‌رفت که در متون جغرافیایی و تاریخی از آن با نام (ترشیز) یا (طرثیث) یاد شده‌است. ترشیز در نیمه اول سده چهارم هجری از شهرهای تابعه نیشابور محسوب می‌گردید. به شهادت متون تاریخی ناحیه مز بور در سالهای ۵۲۰ ق و ۶۵۰ ق، توسط سلجوقیان و سپاهیان مغول و بعد از آن نیز آماج حملات بسیار گردید. با طلوع دولت نادر شاه افشار اندکی از تهاجمات افغانها و ترکمنها به این ناحیه فروکش نمود اما این ناآرامی‌ها تا سلسله قاجار نیز ادامه یافت

ریشه نام

بردسکن پس از اینکه شهر ترشیز در حین تغییرات بوجود آمده در منطقه به علل گوناگون افول کرد در فاصله ۱۷ کیلومتری آن شهری جدید شکل گرفت که در ادوار مختلف نام‌های بردسکن، برداسکن، بردمسکن، دست‌برکن، کدوغن، مجدآباد و سرحصار به آن اطلاق می‌شد. منطقه مجدآباد در غرب و منطقه کدوغن در شرق بردسکن، امروزی بردسکن قرار دارد. در منطقه باغ‌های فراوانی به چشم می‌خورد.

  • بردسکن را می‌توان برگرفته از بَردْ به معنی سرما و مسکن به معنی سامن یا اسکان تلقی کرد. با نگاهی به آب بردسکن که بسیار سرد است و به آب نوبهار معروف است شاید بتوان به این وجه تسمیه نزدیکتر شد. بنابراین بردسکن سرزمینی با زمستان‌های سرد و خشک بوده که مردم در آن اسکان یافته‌اند و اگر به وجه تسمیه دیگری بخواهیم اشاره کنیم، این است که بَردْ را به معنای همان سرزمین سرد و خشک بگیریم و اسکن را به معنای آرامش. پس بردسکن به معنی سرزمین سرد و خشک است که مردمش با آرامش در آن ساکن هستند.
  • وجه تسمیه دوم ، در این منطقه چون درختان میوه بسیار بوده‌است به ویژه میوه‌هایی مانند انجیر، انگور و گلابی که با دست و به سختی چیده می‌شوند. مسافرانی که از راه کویر به نیشابور سفر می‌کردند، هنگام گذشتن از این مسیر و دیدن رنج مردم منطقه در چیدن میوه‌ها، اصطلاح بردست کندن را برای آنها به کار می‌بردند یعنی مردمی که میوه‌ها را با دست می‌کندند. در واقع بر به معنی میوه‌است و با ترکیب بَرْ و دست‌کن به مرور، بردسکن شده‌است.
  • وجه تسمیه سوم ، ترشیز یا طریثیث (ترِشیت، به لغت اوستایی یعنی محل دور افتاده) مرکز ولایت قدیمی پشت نیشابور (بست، پشت) بوده‌است و بردسکن به عربی یعنی جای بریده و دور افتاده ترجمه نام ایرانی ترشیز (تر شیت) است، ترشیزی که طبق گفته های لیسترانجدر کتاب جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی (در یک منزلی غرب کندر نزدیک دهکده کنونی عبدل‌آباد بوده. می‌دانیم که در همین حوالی اشاره شده شهر بردسکن قرار گرفته‌است که با توجه به معنی لفظی اش یعنی شهر دور افتاده، باید همان شهر دور افتاده ترشیز (محل دوردست) بوده باشد.

مردم

نژاد

نژاد مردم بردسکن آریایی به معنی نجیب و اصیل است و طیف اصلی مردم این منطقه آریایی های پارت هستند .

زبان

زبان آنان فارسی است و به لهجه خراسانی سخن می گویند و نسبت به دیگر گویش های زبان فارسی دست نخورده و بکر باقی مانده است.

عشایر

این شهرستان با گستردگی جغرافیایی، تنوع اقوام و سابقه کهن با فرهنگ غنی درخشان و پویا توانسته‌است در تاریخ، هویت و اصالت خویش را حفظ کرده و با هارمونی زیبا، جذاب و پر از در و گهر خود در حوزه میراث غنی فرهنگی، معنوی و طبیعی بدرخشد. این شهرستان از نظر داشتن تنوع اقلیمی چشم انداز روشنی از نظر فضای روستائی عشایری خود را حفظ نموده به طوری که اقوام عشایری از قبیل کلاه درازی، طاهری، ایلخانی، شورچاهی، بلوچ خانزائی، طایفه بیگی، تیموری و عبدالسرخ در این منطقه زندگی می‌کنند.

موسیقی

موسیقی
موسیقی این شهرستان آمیختگی عمیقی با شئونات زندگی داشته و به نوعی بازگو کننده غمها، شادیها، آلام، آرزوها، اعتقادات و روایتگر افسانه‌های محلی است که در حقیقت نوعی از موسیقی مقامی بوده و به طور کلی بر پایه دو بیتی و چهار بیتی خوانی استوار گشته‌ است. این نوع موسیقی در سه قسم ترانه‌ها ، فریادها و داستانهای روائی قابل تأ مل و بررسی است. از آهنگهای رایج در این منطقه می‌توان به حسینا، سر حدی، حیدر بیک، گل محمد، کوچه باغی اشاره نمود. همچنین سازهای رایج در بردسکن بیشتر دوتار ،نی ،دهل ،دف ، دایره ،دوسازه ،سنتور ، تار و سه تار است .

آداب و رسوم

نوروز

در فرهنگ عامه مردم شهرستان بردسکن جشن‌ها و مراسم شادمانی و سرور فراوانی وجود دارد که جشن خواستگاری، جشن عقد خوانی، جشن عروسی، جشن بدنیا آمدن فرزند و نام‌گذاری او در روز هفتم یا دهم تولد، جشن خرمن که پس از جمع‌آوری محصول برپا میشود با مراسم ویژه و رقص محلی وچوب بازی همراه‌است. جشن ختنه سوران، جشن عید نوروز، جشن سده که معمولا در شب دهم بهمن برگزار می‌گردد و جشن چهارشنبه‌سوری از این زمره‌اند.
جاذبه های دیدنی
جاذبه های طبیعی
کویر نمک بردسکن
منطقه طبیعی کویر نمک در جنوب شهرستان بردسکن و در ۱۲ کیلومتری جنوب روستای رحمانیه در بخش شهرآباد قرار دارد. این پهنه نمکی از سطح دریاهای آزاد ۸۰۵ متر ارتفاع دارد و با وسعت تقریبی ۷۸۸۸ هکتار متعلق به دوران سوم(کرتاسه) و چهارم(آئوسن) زمین‌شناسی است که با جهتی شمال شرقی ـ جنوب غربی در جنوب شهرستان بردسکن واقع شده و به طور کلی اتفاقات زمین‌شناسی منطقه موجب پدید آمدن چشم‌اندازی زیبا از طبیعت بیابانی ـ کویری و رسوبات تبخیری نمکی شده‌است.
جلوه‌های زیبای بلورهای نمک در حال شکل گیری، تراکم ساختاری بلورهای نمک بر روی شن‌زارها، ایجاد چاله‌های نمکی و حوضچه‌های آب حاصل از تعریق خاک از دیگر ویژگی‌های منحصر به فرد این زیستگاه طبیعی است و آن را در کشور و منطقه به یک زیستگاه منحصر به فرد تبدیل کرده‌است.

فرهنگ و هنر

صنایع دستی و هنر های دستی

هنر

جاذبه های طبیعی
کویر نمک بردسکن
منطقه طبیعی کویر نمک در جنوب شهرستان بردسکن و در ۱۲ کیلومتری جنوب روستای رحمانیه در بخش شهرآباد قرار دارد. این پهنه نمکی از سطح دریاهای آزاد ۸۰۵ متر ارتفاع دارد و با وسعت تقریبی ۷۸۸۸ هکتار متعلق به دوران سوم(کرتاسه) و چهارم(آئوسن) زمین‌شناسی است که با جهتی شمال شرقی ـ جنوب غربی در جنوب شهرستان بردسکن واقع شده و به طور کلی اتفاقات زمین‌شناسی منطقه موجب پدید آمدن چشم‌اندازی زیبا از طبیعت بیابانی ـ کویری و رسوبات تبخیری نمکی شده‌است.
جلوه‌های زیبای بلورهای نمک در حال شکل گیری، تراکم ساختاری بلورهای نمک بر روی شن‌زارها، ایجاد چاله‌های نمکی و حوضچه‌های آب حاصل از تعریق خاک از دیگر ویژگی‌های منحصر به فرد این زیستگاه طبیعی است و آن را در کشور و منطقه به یک زیستگاه منحصر به فرد تبدیل کرده‌است.

نمک

طبیعت زیبا و منحصر به فرد کویر نمک بردسکن در سال ۱۳۹۰ به عنوان نخستین اثر طبیعی از استان خراسان رضوی در فهرست آثار تاریخی، طبیعی و معنوی ایران به ثبت رسید.

غار سیر
غار سیر در میانه یک دیواره به ارتفاع حدود ۸۰ متر و در ارتفاع ۱۶۰۸ متر بالاتر از سطح دریا قرار گرفته است. دهانه غار حدود ۱۵ متر بالاتر از پای دیواره و حدود ۱۵۰ متر بالاتر از کف دره است. این غار در دوران گذشته مسکونی بوده و به عنوان پناهگاه از آن استفاده می شده است. داخل آن دیواره های سنگی و ساروجی مربوط به اتاق و منبع آب باقی مانده است. برای ورود به غار می توان دیواره ۱۳ متری زیر دهانه را صعود کرد و یا از داخل یک تنوره دست کن ۱۱ متری با تلاش دو طرفه بالا رفت. این تنوره با مقطع مربع و به قطر یک متر می باشد. غار ۶۴ متر طول دارد و دارای ۲ سوراخ ورودی است که به فاصله نیم متر روی هم قرار گرفته اند.

غار سیر

از صنایع دستی وهنرهای سنتی شهرستان بردسکن که امروزه در این منطقه رواج دارد می‌توان به بافت انواع فرشهای دستبافت، که پودهای آن در تناوبی بین پنج تا هفت رج از گره‌ها مشاهده می‌شوند اشاره کرد. این نحوه پود کشی از صفات مشخصه قالی‌های منطقه بردسکن می‌باشد. از دیگر هنرهای سنتی و صنایع دستی بردسکن می‌توان از گلیم بافی، حصیر بافی، قالیچه بافی و گیوه دوزی نام برد.

 

آبشار درونه

آبشار درونه در موقعیت جغرافیایی N351215 E572222 در استان خراسان رضوی واقع است . این دره سرسبز و زیبای دهانه آب در فاصله ۶۰ کیلومتری غرب شهر بردسکن و ۱٫۵ کیلومتری روستای درونه در محدوده منطقه حفاظت شده درونه واقع است. جویباری جاری، آبشارهای دل انگیز و چشمه‌های جوشان در آغوش کوه زرد و در کنار قلاع تاریخی گورا و دختر، محیطی دیدنی و خاطره انگیز برای گردشگران و محلی برای انس و الفت با طبیعت و میراث کهن فرهنگی است.

آبشار درونه

دره ارغوان
دره ارغوان در شمال روستای علی آباد کشمر در شهرستان بردسکن دره ای زیبا و منحصر به فرد از جامعه گیاهی درختچه ارغوان است و فروردین ماه در اوج زیبایی این دره به همراه سبزه ها و شقایق ها و لاله ها می باشد.

دره ارغوان

دره آسیاب خوشاب

این دره یکی از مناطق خوش آب وهوای شهرستان بردسکن است که در شمال این ناحیه واقع شده‌است .بردسکن دارای کوهپایه‌هایی زیبا وخرم و کوههایی نسبتا رفیع نظیر کوه سرخ، چهل دختر، بغل داغ، وارسنگ می‌باشد که دره‌های سرسبز در میانه آنها واقع شده‌اند. دره آسیاب خوشاب از تنوع گیاهی مطلوبی بر خوردار است و در آن انواع درختان مثمر و غیر مثمر رشد نموده‌اند.

دره آسیاب خوشاب
دهانه بیژورد
دهانه بیژورد یکی دیگر از مناطق مفرح و خوش آب و هوای شهرستان بردسکن می‌باشد که در شمال این شهرستان در میانه کوه‌ها و کوهپایه‌های روستای بیژورد واقع شده‌است. این منطقه بسیار سر سبز و خرم بوده و به علت داشتن چشمه‌ها وآب فراوان از پوشش گیاهی ویژه‌ای برخوردار است.

دهانه بیژورد
سایر گردشگاه ها زیست محیطی
سایر گردشگاه ها زیست محیطی
جنگل کاسف با وسعتی نزدیک به 3 هکتار در دره‌ای خوش‌آب و هوا در نزدیکی روستایی به همین نام در فاصله 20 کیلومتری شمال بردسکن قرار گرفته است. چنار و زبان گنجشک از گونه‌های غالب درختی آن به شمار می‌روند.
تنگل هدک، سرآسیاب، خوشاب، ارغوان، قزاق، علی‌آبادکشمر، ملقدر و طبیعت زیبای دره‌های لسک، بسک، بیست رود، شغان، شیر اوژن، ذوتنوره از جمله جلوه‌های طبیعی کوهستانی شهرستان بردسکن به شمار می‌روند.
طبیعت روستاهای خانقاه، زروقت، کبودان، آهوبم، سیر و چنارهای کهنسال روستاهای هدک،
بیجورد، برجک و طبیعت پیرامون امامزادگان کدوغن و سرنخواب همچنین بوستان‌های 15 خرداد، ولیعصر (عج) بردسکن و ملت و باغ کاج‌ شهر انابد، دشت شقایق‌آباد، موزه حیات وحش و سیمای طبیعی شهرستان بردسکن و سایت تکثیر گورخر ایرانی بخشی دیگر از گردشگاه‌های طبیعی و جاذبه‌های زیست محیطی شهرستان برسکن به شمار می‌روند.

جاذبه های تاریخی
برج علی آباد کشمر
برج علی آباد کشمر
برج علی آباد مربوط به سده ۸ ه. ق است که در ۱۲ کیلومتری شمال شرقی بردسکن در میان روستای کشمر واقع است و در ۵ کیلومتری جاده بردسکن به مشهد نمایان است. این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۱۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بناء بر فراز بقایا و آواره‌های قلعه کهن بنام کوشک بنیان شده و قدمت این منطقه به دوره کیانیان و اشکانیان می‌رسد واز دیدگاه معماری با برج رادکان قابل مقایسه‌است. نمای خارجی بنا در پائین هشت ضلعی و بالاترین قسمت آن دارای گنبد مخروطی و به صورت دو پوسته‌است که ۴۸ نیم ستون به انضمام تزئینات هندسی از آجر و کاشی فیروز ای زینت بخشی از آن شده‌است و این اثر بیشتر نشان دهنده اسلوب معماری در قرن هفتم است. شکل مناره مانند برجی است که منظره خارجی آن از چهل و هشت ترک آجری تشکیل شده‌است و دوازده قالب آجری مزین به اشکال لوزی دارد. در حد فاصل ستون‌های بدنه برج و گنبد آن تزیینات قطارسازی با کاشی‌هایی به رنگ فیروزه‌ای تعبیه شده‌است. گنبد آجری آن مخروطی شکل و دو پوشه‌است. پوشش اول دارای روزنی است که نور را به داخل بنا هدایت می‌کند، پوشش دوم بسیار بلندتر از پوشش نخستین است. در بالای گوشواره مقرنس کاری زیر گنبد، شیارهایی باریک و با انتهایی پهن‌تر وجود دارد. این شیارها بیست و چهار عدد می‌باشند. ارتفاع گنبد بنا ۱۸ متر است و شکل داخلی آن، ۸ گوش است. محیط داخلی آن ۲۲ متر و محیط خارجی آن ۴۴۲ متر است. زمان ساخت این مناره را در مقایسه با میل رادکان در حدود قرن هفتم هجری قمری می‌دانند. سر در برج به شکل ایوان اتاق داری است که در اصل دارای کتیبه‌ای بوده‌است. در سطح فوقانی میان حجره‌های طبقه دوم، آثار گچبری وجود دارد و اکنون قسمت مختصری از آن باقی مانده‌است.
برج فیروز آباد

برج فیروز آباد
این اثر تاریخی در ۱۷ کیلومتری جنوب بردسکن و در بخش شهرآباد در میان روستای فیروزآباد و بر روی ویرانه‌های بست دروازه ترشیز قدیم قرار دارد. شواهد باستان شناسی مؤید آثار زیستگاهی از صدر اسلام تا سده هفتم هجری در اطراف بنا است که بنا بر اقوال عبور هشتمین اختر تابناک ولایت و امامت حضرت علی بن موسی الرضا (ع) از این مسیر بوده‌است. مناره مزبور با ظاهری استوانه‌ای شکل و با ارتفاع فعلی ۱۸ متر با وجود عناصر تزئینی و نحوه آجرچینی نشان دهنده معماری به سبک و شیوه رازی است.
مناره فیروزآباد دارای دو کتیبه در بالا و پایین به خط کوفی است همچنین در داخل مناره نیز پلکانی به طور مارپیچ تعبیه شده‌است که روی هم رفته شواهد معماری انتساب این اثر را به عصر سلجوقی نشان می‌دهد.
این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آب‌انبار سید باقر
آب‌انبار سید باقر
در مرکز بردسکن و در نزدیکی مسجد بازار این شهربنای آجری از دوره قاجاریه به یادگاربجا مانده است که به همت مردی خیر و فاضل بنام سید باقر موسوی ساخته شده و به همین نام مشهور است. ساختار معماری این آب انبار دارای ۲۲ پله آجری ورودی به پاشیر آب انبار را امکان پذیر می‌سازد و از ویژگیهای بارز آن وجود ۲ بادگیر بسیار زیبا یکی بادگیر ۴ طرف بر فراز گنبد مخروطی آب انبار و دیگری به ارتفاع ۳ متر از پای دور کنبد مخروطی به جهت شرق ساخته و ورود هوای مناسب را به مخزن امکانپذیر می‌سازد که نقش به سزایی در سرد ماندن آب مخزن داشته‌است. این بناء به شماره ۱۱۰۳۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مقبره عبدل آباد
مقبره عبدل آباد

در فاصله ۲۵ کیلومتری جنوب خاوری بردسکن در روستای عبدل‌آباد (شهر قدیمی و باستانی)قراردارد این بنا و بقعه آجری به ارتفاع ۱۳٫۲۰ سانتیمتر می‌باشد که گنبدی بر فراز آن ساخته شده‌است و فضای داخلی آن درقسمت زیر گنبد مخروطی و بخشی از دیواره‌های داخلی با هشت طاق نمای درونی گچبری‌های ساده ولوزی است این متعلق به قرن هفتم هجری قمری و دوره ایلخانی می‌باشد و به شماره ثبت ۱۰۹۰۸ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است.

مسجد جامع روستای کوشه
این بنای مذهبی مربوط به دوره قاجار بوده و در ۱۱ کیلومتری جنوب بردسکن و در روستای کوشه (گلستان) واقع شده‌است . فضای درونی مسجد متشکل از ۶ شبستان ستون دار با پایه‌های چهارضلعی به ابعاد ۱/۶۰ متر ساخته شده‌است و بر رأس پایه‌ها گنبد ی با ظاهر ساده و بسیار زیبا با آجر که نمادی از مأذنه می‌باشد به چشم می‌خورد در درون حجره دوم محرابی در وسط ستون با گچ بری ساده تزئین شده این بناء به همت خانمی به نام معصومه فرزند علی جمعه همسر مرحوم محسن نژاد با پول چرخ ریسی به سال ۱۲۹۴ هجری شمسی ساخته شده وهنوز مورد توجه مردم ونماز جماعت درآن اقامه می‌شود. این اثر مذهبی-تاریخی در تاریخ ۱۰ دی ۱۳۸۱ به شماره ۶۶۵۱ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است.
رباط کبودان

رباط کبودان

بنای تاریخی رباط کبودان که قدمت آن به دوره قاجاریه می‌رسد در میان روستایی به همین نام در 10 کیلومتری شمال شهر بردسکن قرار دارد. واقف این رباط حاج میرزا احمدی مجتهد بوده و به سعی و اهتمام کربلائی غلامرضا طبسی بنیان شده‌است. شالوده رباط تا ارتفاع یک متری سنگی و با طرح و نقشه یک ایوان مشتمل بر حیاط اصلی و ۱۶ اتاق و نمازخانه زنانه و مردانه و محل نگهداری چهارپایان اسطبل و… می‌باشد. این بنا در حاشیه جاده بردسکن به سبزوار واقع است.
قلعه شادی آباد

این بنا از قرن پنجم تا قرن هشتم هجری قمری آباد و مسکونی بوده و هنوز مخروبه‌های آن مشهود می‌باشد. قلعه شادی آب به صورت کهن دژی بسیار بزرگ و در شش جهت دارای برجهای دیده بانی و قلاور خانه بوده‌است و محمد حسین نامرادی که امروز در دوبیتی‌ها ذکر زبانها است ساکن این قلعه بوده‌است. این بناء در فاصله ۳۰ کیلومتری جنوب غربی بردسکن و در فاصله ۶ کیلومتری شمال قلعه تاریخی، فرهنگی رحمانیه و درفاصله ۹ کیلومتری شمال امامزاده الله آباد واقع است و هنوز صورت قبرهای سنتی آجر ۲۵× ۲۵ مشهود است و در این قلعه جنگهای بسیاری به وقوع پیوسته‌است که محمد حسین نامراد به دست پسر عمویش بنام حسین کشته می‌شود و قبرهای وی در آن منطقه مشهود نیست.
قلعه رحمانیه

قلعه رحمانیه

این قلعه در روستای رحمانیه و در ۱۹ کیلومتری جنوب غربی بردسکن قرار گرفته و بنا بر مطالعات انجام شده قدمت آن به قرون ۸ تا ۱۲ ه. ق باز می‌گردد. قلعه رحمانیه دارای پلانی دایره‌ای شکل می‌باشد که نحوه قرار گرفتن آن در ارتفاع موید این نکته‌است که قلعه رحمانیه یکی از ابنیه نظامی و مستحکم دوران خود بوده‌است. فضاهای داخلی نیز به صورت دایره‌ای و متحدالمرکز ساخته شده‌اند و در ساختار آن از ملات کاهگل و خشت استفاده شده‌است.
مسجد جامع سیف آباد
مسجد جامع سیف آباد
این بنای مذهبی در ۱۰ کیلومتری جنوب بردسکن و در روستای سیف آباد واقع شده‌است. بیشترین فضای مسجد در بخش شرقی آن به صورت شبستان ستوندار با پایه‌های چهار ضلعی به ابعاد ۱٫۵ متر شکل گرفته‌است. بر رأس پوشش گنبد خانه، گنبدی با ظاهر ساده و بر بالای ایوان دو ستون کوچک آجری که نمادی از ماذنه می‌باشدبه چشم می‌خورد. محراب داخل بنا و پوشش زیر گنبد با آجرهای خفته راسته تزئین شده‌است. بنا بر شواهد معماری مسجد جامع سیف آباد با ساختار یک ایوانی در سده سیزدهم هجری بنیان گردیده‌است.
محیط زیست
پوشش گیاهی
103گونه گیاهی از 49 خانواده در شهرستان بردسکن شناسایی شده‌اند. این گونه‌ها در رویشگاه‌های مختلف شهرستان پراکنده‌اند :
• مراتع
بیش از نیمی از سطح شهرستان (53 درصد) را مراتع تشکیل می‌دهند که علاوه بر گیاهان علوفه‌ای مورد تغذیه دام‌ها، بسیاری از گونه‌های دارویی و صنعتی چون: درمنه، گون، باریچه، کما خارشتر، بومادران، زیره سیاه و … در آنها یافت می‌شود.
• بیشه و جنگل
حدود 30 درصد از سطح شهرستان را جنگل‌های ویژه مناطق بیابانی و نیمه‌بیابانی شامل جنگل‌های انبوه، نیمه‌انبوه، تنک و دست کاشت و نیز بیشه‌زارها تشکیل می‌دهند.
جنگل‌های تاغ در جنوب شهرستان، جنگل‌های بنه درونه، جنگل ارغوان علی‌آباد کشمر، جنگل کاسف و تنگل هدک، دهانه آب درونه نمونه‌ای از این جنگل‌ها به شمار می‌روند.
چنار، زبان گنجشک، انجیر کوهی، بادان کوهی، و … از جمله گونه‌های درختی و بادامشک، تاغ، اسفناج وحشی، قیچ و … شماری از گونه‌های درختچه‌ای شهرستان به شمار می‌روند.
• زراعات و باغات
8 درصد سطح شهرستان بردسکن را شامل می‌شود که در محصولات پسته، انگور، انجیر، زیره دیم، انار و پنبه دارای رتبه‌های استانی و کشوری بوده است.
زعفران، گندم، و جو، گلزا، گردو، زردآلو و آلو نیز از جمله محصولات این شهرستان هستند.
• زمین های شور
زمین‌های شور حواشی کویر که املاح کمتر از سه درصد دارند، رویشگاه گونه‌های شورپسندی چون برخی گزها، خارشتر، انواع شورها و اسفناج وحشی است.
• بستر رودخانه و کالها
حدود سه‌هزار هکتار شهرستان بردسکن را شامل می‌شود که محل رویش گز، نی و تاغ است.
کال محمدآباد، کال قبرستان و کال سبز از جمله این رویشگاه هستند.
• پوشش های دیگر
65هزار هکتار شامل 9 درصد سطح کل شهرستان شامل دق‌ها، سطوح آبی و محیط‌های مسکونی فاقد هر گونه پوشش گیاهی هستند.
گونه شاخص گیاهی
گونه شاخص گیاهی
ارغوان با نام علمی Cercis siliquastrum درختی زیبا و خزان‌پذیر به ارتفاع 5 ـ3 متر است. گل‌های صورتی و ارغوانی آن نامنظم است که قبل از باز شدن برگ‌ها روی شاخه‌های قدیمی و در فصل بهار ظاهر می‌شوند. درختان ارغوان با این گل‌های زیبا فضایی رؤیایی را به نمایش می‌گذارند.
تراکم مطلوب آن باعث شده دره‌ای در شمال روستای علی‌آباد کشمر از توابع شهرستان به نام تنگل (دره) ارغوان نامگذاری شود.این دره امروزه به عنوان محلی طبیعی جهت حفظ گونه ارغوان برای نسل‌های آتی مورد حفاظت و حراست قرار
توزیع جانوری
گونه‌هایی از خزندگان شامل: انواع آگاما، بزمجه، افعی، مار، مار جعفری، مار شاخدار، مار خالدار، تیر مار و لاک‌پشت همچنین وزغ و قورباغه از رده دوزیستان در بردسکن زیست می‌کنند.
یکصد و سی و پنج گونه پرنده مهاجر و بومی از 13 راسته چون :
عقاب، سارگپه و پیغو و کبک، تیهو و کبوترچاهی، هوبره، زاغ بور، غراب، شبگرد، جغد، چکاوک، سبز قبا، چوب‌پا، حواصیل، مرغابی، چنگر، و … در این شهرستان شناسایی گردیده‌اند.
در شهرستان بردسکن قریب به 30 گونه از 7 راسته پستاندار زیست می‌کنند؛ از آن جمله آنها می‌توان: خرگوش، پایکا، خارپشت، تشی، جبریل، دوپا، هامستر، پلنگ، گرگ، گربه وحشی، روباه، شغال و کفتار، کارال، کل و بز وحشی، قوچ و میش وحشی، آهو و احتمالاً یوزپلنگ، گورخر و جبیر را اشاره کرد.
گونه شاخص جانوری
گونه شاخص جانوری
نیم قرن پیش دوسوم از وسعت کشورمان را زیستگاه گورخر ایرانی تشکیل می‌داد. این پستاندار علفخوار تنها ـ فرد سم‌وحشی ـ کشورمان است که زمانی نماد حیات وحش و شکار ایرانیان به شمار می‌رفت.
گورخر ایرانی با نام علمی Equus hemionus onager از زیر گونه‌های آسیابی حیوانی شکیل و زیبا به رنگ زرد مایل به نارنجی است که قسمت‌های شیری رنگ در بخش‌های زیرین بدنش قرار دارد. نوار قهوه‌ای رنگی یال سیاهرنگش را به دمی بلند متصل می‌کند. طول عمر گورخر 40 سال است و معمولاً ماده‌ها هر 2 سال یکبار و پس از حدود یکسال تحمل دوران حمل زایمان می‌کنند. بلوغ کره‌ها در سه سالگی است. سرعت حدود 70 کیلومتر در ساعت نیز نتوانسته کمکی برای رفع آسیب‌پذیری او از کمند شکارچیان غیر منصف و سودجو باشد.
اکنون در شهرستان بردسکن اقداماتی در خصوص ایجاد مرکزی جهت تکثیر و زاد‌آوری و رهاسازی این‌گونه در معرض خطر انقراض در حال پیگیری است. دشت درونه در غرب شهرستان بردسکن زیستگاه این گونه بومی (آندمیک) می‌باشد.
منطقه حفاظت شده درونه
منطقه حفاظت شده درونه
این منطقه با وسعت۶۶,۷۲۶ هکتار در غرب شهرستان بردسکن واقع شده است. حداقل فاصله و حد شرقی منطقه یعنی کال دهن قلعه با مرکز شهرستان 30 کیلومتر و حداکثر فاصله و حد غربی آن یعنی کال سبز 107 کیلومتر می‌باشد.
بیشتر سطح منطقه کوهستانی و گونه‌های شاخص جانوری آن عبارتند از : یوزپلنگ، پلنگ، گورخر ایرانی، گربه وحشی، قوچ و میش، کل و بز، آهو، جبیر و گونه شاخص گیاهی آن عبارتند از: زیره کوهی، فلفل بوته ای کوهی، کلپوره، بادرنج، آویشن، کاکوتی، گل زرد، بومادران، پرسیاوش، دم اسب، بارهنگ و پونه است
کال‌های سبز، فرح، برق، دهانه آب، تیجو و دهن قلعه و چشمه‌های قوچاب، گرینگ، زنگالو، نیور، قال کفتار، قال شاهین برخی منابع آبی این منطقه محسوب می‌شوند. این منطقه در مسیر کانال مهاجرت پرندگان وحشی قرار دارد.

معادن
با توجه به مطالعات ژئوفیزیکی و عملیات حفاری سازمان زمین شناسی وجود فلزات مس ، طلا ،سرب ، روی ، آهن و منگنز در منطقه وجود دارد.
نام معدن ماده معدنی
تکنار طلا
تکنار مس
ده زمان آهن
چشمه مرضیه مس و خاک صنعتی
کال ابری مس
کوهپایه دولومیت
درونه مرمریت
کلاته بیدکاشمر مرمریت
بردسکن کاشمر نمک آبی
چاه تپو مس
شوراب خلیل آباد گچ خاکی
خرابچه گچ خاکی
رحمانیه گچ خاکی
سلطان آباد گچ خاکی
جلال آباد گچ خاکی
محصولات کشاورزی
محصولات زراعی و باغی بردسکن که به سرزمین میوه‌های بهشتی معروف است، شامل انار، انگور، انجیر، پسته، زعفران، پنبه، زیره، گندم و جو می‌باشد.
سوغات
از سوغات و ارمغان‌های شهرستان بردسکن می‌توان به زعفران و زیره که جزء سوغات برجسته ومهم این شهرستان هستند وانواع گلیم‌ها و قالیچه‌های خوش نقش و نگار که نوازشگر سرپنجه های هنرمندانه زنان این شهرستان است اشاره کرد. همچنین گیوه‌های دست دوز و سبدهای حصیر باف این منطقه مورد توجه گردشگران و مسافران می‌باشد ، بردسکن دارای محصولات باغی معروفی از جمله انار، انجیر، انگور، پسته و گردو است همچنین کشمش و خشکبار این منطقه از شهرت بسزایی بر خوردار است که این مهم باعث شده است این شهرستان به شهر میوه های بهشتی شهرت پیدا کند.
زعفران